Ali Suphi’nin Kaleminden.
Ne tuhaf kelime şu “dışarlıklı”…
Bazılarının dilinde öyle bir sihirli kelime ki, insanın söylediği her şeyi bir anda değersizleştirdiğini sanıyorlar.
Bir eleştiri yaptın mı:
“Sen dışarlıklısın.”
Bir soru sordun mu:
“Sen nerelisin?”
Bir yanlış gördün mü:
“Sen bu şehrin yerlisi değilsin.”
Ne güzel savunma!
Fikre cevap vermek yerine, fikrin sahibinin doğum yerini sorgula…
Böylece mesele de kapanmış olsun.
Kapanan mesele değil elbette.
Sadece cevap verecek söz bulamayanların ağzı rahatlıyor.
Şimdi gelelim şu meşhur “Edirnelilik” meselesine.
Siz askerliğinizi Edirne’de mi yaptınız?
Yoksa bu ülkenin başka bir şehrinde, başka bir toprağında mı nöbet tuttunuz?
Başınızın üzerinde hangi bayrak vardı?
Ayyıldızlı Türk bayrağı değil miydi?
Yanınızda yalnızca Edirneliler mi vardı?
Karslısı vardı, Trabzonlusu vardı, Diyarbakırlısı vardı, İzmirlisi vardı; Malatyalısı, Hataylısı, Hakkârilisi, Edirnelisi vardı.
Aynı üniforma.
Aynı bayrak.
Aynı vatan.
Aynı nöbet.
Şimdi kalkıp başka şehirde doğmuş bir insana “Sen dışarlıklısın” diyorsunuz.
İlginç…
Vatan söz konusu olduğunda şehirlerin adı siliniyor; Edirne söz konusu olduğunda nüfus kâğıdı yeniden ortaya çıkıyor.
Bu nasıl bir hesap?
Edirne’ye gelince mi vatan küçülüyor?
Yoksa sizin dünyanızda insanın değeri, doğduğu ilin plaka koduna göre mi belirleniyor?
Eğer öyleyse kusura bakmayın ama bu, Edirnelilik değil.
Bu, nüfus kâğıdından asalet çıkarmaya çalışmaktır.
Oysa Edirne, kimsenin doğum belgesine mühür basıp dağıttığı bir şehir değil.
Bu şehir yüzyıllardır yolların, insanların, kültürlerin kesiştiği bir yer.
Ama bazıları koskoca Edirne’yi kendi nüfus kâğıdındaki birkaç satıra sığdırmakta ısrar ediyor.
Şimdi size çok daha basit bir soru:
Siz bugün Edirne için ne yapıyorsunuz?
Kaç insana iş veriyorsunuz?
Kaç kişinin evine sizin emeğiniz sayesinde ekmek giriyor?
Kaç gencin önünü açıyorsunuz?
Kaç insanın hayatına dokunuyorsunuz?
Üretiyor musunuz?
İstihdam sağlıyor musunuz?
Bu şehrin ekonomisine, kültürüne, geleceğine ne koyuyorsunuz?
Yoksa bütün katkınız “Ben Edirneliyim” demekten mi ibaret?
doğrusunu söyleyelim:
Edirneli doğmak bir meziyet değildir. Edirne’ye faydalı olmak meziyettir.
İnsan doğacağı yeri seçmez.
Ama yaşadığı yere ne katacağını seçer.
Bir insan burada doğmuş olabilir; fakat ömrü boyunca bu şehre tek bir taş koymamış olabilir.
Bir başkası burada doğmamış olabilir; ama işletme kurmuş, insanlara iş vermiş, üretmiş, vergi vermiş, gençlere fırsat yaratmış olabilir.
Şimdi söyleyin:
Hangisi bu şehre daha çok aittir?
Cevabı nüfus müdürlüğünden değil, vicdandan almak gerekir.
Bir de şu “Ben yerlisiyim, sen dışarlıklısın” üstünlüğü var.
Gerçekten insanın yüzünü güldürüyor.
Bu üstünlüğün belgesi nedir?
Tapu mu?
Miras belgesi mi?
Diploma mı?
Yoksa “Ben senden önce doğdum” belgesi mi?
Eğer mesele buysa, gerçekten büyük başarı!
İnsan doğduğu yerle övünebilir.
Ama doğduğu yeri, başkasını küçültmenin gerekçesi yapmak başka bir şeydir.
O artık aidiyet değil, kibirdir.
Ve kibir, nüfus kâğıdına yazılmasa da insanın cümlelerinden okunur.
O yüzden insanları “yerli” ve “dışarlıklı” diye bozuk para gibi ayırmayı bırakın.
Bozuk para saymayı bırakın. Büyük hesap yapın.
Çünkü başkasının doğum yerini hesaplamak kolaydır.
Asıl zor olan, kendi katkının hesabını vermektir.
Bugün ne ürettin?
Kime iş verdin?
Kimin ekmeğine vesile oldun?
Bu şehrin hangi sorununa omuz verdin?
Hangi gencin geleceğine dokundun?
Bunların cevabı yoksa, başkasının nerede doğduğunun da hiçbir kıymeti yok.
Bir fikriniz varsa fikrinizle gelin.
İtirazınız varsa gerekçenizle gelin.
Eleştiriniz varsa delilinizle gelin.
Ama söyleyecek sözünüz kalmadığında insanın doğduğu şehre sarılmayın.
Çünkü “dışarlıklı” demek cevap değildir.
Sadece cevabınız olmadığını ilan etmektir.
Bir insanın doğum yerini sorgulayarak onun emeğini yok sayamazsınız.
Çünkü emek, nüfus kaydına bakmaz.
Alın teri, plaka sormaz.
İş, üretim, istihdam, iyilik, dayanışma…
Bunların hiçbirinin giriş kapısında “Edirne doğumlu musun?” diye tabela yoktur.
Şehirlerin tapusu kimsenin cebinde değildir.
Edirne, doğum yeriyle övünenlerin özel mülkü değildir.
Burada doğanın da şehridir, burada yaşayanın da…
Burada kazananın da şehridir, burada üretenin de…
Ve en önemlisi;
Bu şehrin geleceği için sorumluluk alan herkesin şehridir.
Belki insan Edirne’de doğmaz.
Ama Edirne için yaşar.
Belki nüfus kâğıdında başka bir şehir yazar.
Ama yüzlerce insanın ekmeğinde onun emeği bulunur.
İşte bunun adı dışarlıklılık değildir.
Bunun adı aidiyettir.
Ve bazen asıl dışarlıklı olan, başka şehirde doğan değildir.
Doğduğu şehrin ortasında yaşayıp da o şehre hiçbir şey katmayan; sonra da nüfus kâğıdını başkasına üstünlük belgesi diye gösterendir.
Gerisi?
Bozuk para hesabıdır.
Gittiğiniz yolun sonu çıkmaz sokaktır.
Edirne’nin ise böyle küçük hesaplara ayıracak zamanı yok.
